Bir roman ya da kurgu dışı bir eser yazmak, genellikle o parlak ilk ilham kıvılcımıyla başlar. Ancak o kıvılcımı yüzlerce sayfalık, tutarlı ve okuru içine çeken bir metne dönüştürmek, ilhamdan çok masa başında dirsek çürütmeyi gerektirir. Aylar süren emeğin ardından “Son” kelimesini yazdığınız an hissettiğiniz o büyük zafer duygusu paha biçilemezdir. Asıl yolculuk o dosyayı bitirdiğinizde değil, onu yayımlanabilir, güçlü bir esere dönüştürme aşamasında, yani işin mutfağında başlar. Peki, bu zorlu süreçte metninizi kime emanet edeceksiniz?

Yazdıklarına Bakmak

Kendi yazdığınız metne belli bir mesafeden bakmak dünyanın en zor işidir. Yazarların kendi metinlerinde sıklıkla gözden kaçırdığı temel kör noktaların başında, okura evreni anlatmak uğruna ritmin düştüğü ansiklopedik bilgi yığınları gelir. Bununla birlikte, hangi karakterin gözünden anlatıldığının karıştığı kamera sıçramaları ve karakterin acısını eylemlerle göstermek yerine dış sesle sürekli anlatma tuzağı da metni zayıflatan unsurlardandır. İşte bu yüzden metnin bir noktada yazarın ellerinden çıkıp profesyonel bir gözle yontulması gerekir.

Editörlük İmladan İbaret Değildir

Editör arayışına girdiğinizde karşınıza farklı unvanlar çıkacaktır. Çoğu yazar, dosyasının sadece imla ve noktalama hatalarından arındırılmasını, yani redaksiyonun yapılmasını yeterli görür. Oysa bir metnin iskeletini sağlamlaştıran şey gelişimsel editörlük aşamasıdır. Bir kurgu editörü, metninize sadece virgüllerin yerini düzeltmek için bakmaz; dosyanın anatomisini masaya yatırır. Karakter arklarının tutarlılığını, diyalogların doğallığını, mekân-zaman ilişkisini analiz eder. Metni ilmek ilmek işleyerek o ham kurgudan pürüzsüz bir anlatı heykeli ortaya çıkarır. Sizi gerektiğinde zorlar, tıkandığınız yerlerde bir yazar koçu gibi devreye girerek metnin potansiyelini zirveye taşımanızı sağlar.

Editör Seçerken…

Dosyanızı teslim edeceğiniz kişiyi seçerken dikkat etmeniz gereken hayati kriterler vardır. Öncelikle editörünüzle aynı dili konuşabilmeniz çok önemlidir. Sürekli kendi doğrularını dayatan, metni tek tipleştiren değil sizin özgün yazar sesinizi koruyarak metni iyileştiren biriyle çalışmalısınız. Tüm dosyayı teslim etmeden önce, metnin ilk bölümleri üzerinden bir deneme çalışması veya genel bir kurgu değerlendirme raporu isteyebilirsiniz. Bu, editörün metninize yaklaşımını görmenizi sağlar. İyi bir editör metindeki hatayı sadece çizip geçmez; o hatanın nedenini açıklar, alternatif yollar sunar ve yazarlık serüveninizde size rehberlik eder.

Kitap yazmak tek kişilik ve oldukça yalnız bir eylem gibi görünse da iyi bir kitap her zaman yazar ve editörün ortak vizyonunun ürünüdür. Dosyanızı o yıpranmış ilk taslak hâlinden çıkarıp okurun elinden bırakamayacağı bir esere dönüştürmek istiyorsanız yazdıklarınıza sadece kırmızı kalemle değil, kurgusal bir derinlikle yaklaşacak doğru yol arkadaşını bulmalısınız.